38 Lời Khuyên Sâu Sắc Nhất Bá Tước Chesterfield Gửi Con Trai

Philip Stanhope, Bá tước thứ 4 vùng Chesterfield, là một nhà chính trị, nhà ngoại giao và một bậc thầy về văn chương. Sinh thời, ông nổi tiếng với tài hùng biện sắc sảo và được biết đến như một nhà luận thuyết tài ba. Thế nhưng ngày nay, người đời lại nhớ đến ông nhiều nhất qua một kho tàng tác phẩm mà ông chưa từng có ý định xuất bản: những bức thư riêng gửi cho người con trai ngoài giá thú của mình, Philip.

Trong suốt hơn ba thập kỷ, Bá tước Chesterfield đã viết hơn 400 lá thư cho Philip. Ông không chỉ chỉ dẫn con các môn học cổ điển như văn học, lịch sử, mà còn uốn nắn từng nét gia phong, cách ứng xử và những trực giác tinh tế trong giao tiếp cần có để đứng vững và vươn lên trong thiên hạ. Với tư cách là một cận thần hoàng gia, một chính khách và một đại sứ, Bá tước Chesterfield đã tích lũy được những bài học xương máu về cách xây dựng mối quan hệ, thu phục lòng người và đối phó với những mưu mô chốn nghị trường. Ông khát khao truyền lại tất cả trí tuệ ấy cho con trai, với hy vọng đứa con bé bỏng ngày nào sẽ trở thành một quý ông có tầm ảnh hưởng và xuất chúng.

Tập bưu tư của Chesterfield được xuất bản năm 1774 với tựa đề Thư gửi con trai về nghệ thuật trở thành người có chỗ đứng trong xã hội và một quý ông (Letters to His Son on the Art of Becoming a Man of the World and a Gentleman). Những quan sát thấu suốt trong cuốn sách đã trở thành kim chỉ nam cho biết bao đấng nam nhi lỗi lạc suốt nhiều thế kỷ qua. Dù một vài lời khuyên của Chesterfield nay đã vương màu thời gian, nhưng phần lớn trong số đó vẫn là những viên ngọc bích sáng mãi với năm tháng.

Dưới đây là 38 lời khuyên sâu sắc nhất được chắt lọc:

Khả năng tập trung tâm trí, kiên định và không xao nhãng vào một mục tiêu duy nhất, chính là dấu ấn rõ nét nhất của một thiên tài.

Hãy nhìn thẳng vào mặt người đối diện khi trò chuyện nếu con muốn thấu hiểu tâm can thực sự của họ; bởi lẽ, người ta dễ điều khiển lời nói hơn là che giấu nét mặt.

Người đời sẽ dựa vào những người bạn mà con chơi để đánh giá con, và điều đó chẳng sai chút nào. Tục ngữ Tây Ban Nha có câu rất hay: ‘Hãy nói cho tôi biết anh sống cùng ai, tôi sẽ nói cho anh biết anh là người thế nào’.

Sự tò mò phù phiếm vào những điều vụn vặt, và sự bận tâm quá mức vào những thứ tầm thường không đáng một giây suy nghĩ, sẽ hạ thấp giá trị của một người đàn ông. Nó khiến người ta nghĩ — và nghĩ hoàn toàn đúng — rằng anh ta chẳng thể làm nổi việc lớn.

Những ai được con làm cho họ cảm thấy tự hào và yêu quý bản thân mình hơn, ta hứa với con, họ cũng sẽ vô cùng yêu mến con.

Hãy để những kẻ ngốc đọc những gì kẻ ngốc viết.

Hãy chọn kết giao với những người giỏi hơn con bất cứ khi nào có thể; đó mới chính là niềm kiêu hãnh chân chính và đúng đắn.

Sau việc làm ra những điều xứng đáng được ghi danh vào sử sách, thì không có gì mang lại danh tiếng hay niềm vui cho một người đàn ông bằng việc viết nên những điều xứng đáng để người đời truyền tụng.

Khi một người tìm đến con để xin lời khuyên, thực chất cái họ muốn thường là lời ngợi khen từ con.

Sự vụng về, thô kệch là một bất lợi thực sự lớn hơn người ta tưởng; nó thường chuốc lấy sự chê cười và luôn làm giảm đi phẩm giá của một con người.

Hãy chuẩn bị tâm thế để bước vào đời như các vận động viên chuẩn bị cho bài thi đấu; hãy ‘bôi trơn’ tâm trí và cách hành xử của con để chúng có được sự mềm dẻo và linh hoạt cần thiết; chỉ có sức mạnh thôi là chưa đủ.

Vận mệnh của một người đàn ông thường được quyết định ngay từ lần đầu tiên anh ta lên tiếng. Nếu lời nói ấy nhã nhặn, người ta sẽ lập tức tin rằng anh ta có tài; nhưng nếu thô lỗ, người ta sẽ quay lưng lại với anh ta ngay.

Những lời chúc mừng luôn được đón nhận một cách lòng thành, và chúng chẳng tốn gì ngoài chút mực, giấy và cây bút.

Che giấu sự khinh miệt thường quan trọng hơn che giấu sự oán giận; bởi lẽ sự oán giận đôi khi còn có thể nguôi ngoai, nhưng sự khinh miệt thì không bao giờ được tha thứ. Tổn thương có thể được bỏ qua, nhưng sự coi thường thì mãi mãi không.

Hãy hướng tới sự hoàn hảo trong mọi việc, dù trong hầu hết mọi thứ, nó là điều bất khả thi; thế nhưng, những ai dám hướng tới nó và kiên trì đến cùng sẽ tiến gần đến đích hơn rất nhiều so với những kẻ lười biếng và ngã lòng, bỏ cuộc ngay từ đầu vì nghĩ nó xa vời.

Sau khi có được một bộ trang phục đẹp, thì điều quan trọng là nó phải được may đo vừa vặn và mặc một cách tự nhiên. Một người đàn ông sẽ bớt đi phần lịch lãm nếu khoác lên mình một chiếc áo khoác sang trọng nhưng lại tỏ ra quá giữ kẽ, thiếu đi sự thoải mái như thể đang mặc một chiếc áo bình thường.

Bất cứ việc gì đáng làm, thì đều đáng được làm một cách tử tế nhất.

Lộ ra sự sợ hãi là con đang tự rước lấy nguy hiểm; những kẻ hèn nhát chỉ dám lăng mạ những người mà chúng biết chắc cũng yếu thế như mình.

Cách thức con nói cũng quan trọng y như nội dung con truyền tải, bởi số người thích được vuốt ve lỗ tai luôn nhiều hơn số người có đủ sáng suốt để phân định đúng sai.

Bất cứ ai luôn trong trạng thái vội vã đều đang tự phơi bày rằng việc họ đang làm vượt quá tầm tay của họ. Vội vã và khẩn trương là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Kiên định với mục tiêu là một trong những huyết mạch thiết yếu nhất của nhân cách, và là công cụ tốt nhất để đi đến thành công. Thiếu đi nó, tài năng thiên bẩm sẽ chỉ lãng phí tâm sức trong một mê cung của những điều mâu thuẫn.

Trái tim con người chẳng bao giờ tốt lên theo tuổi tác; ta e rằng nó chỉ tệ đi và ngày càng chai sạn hơn. Một kẻ dối trá khi còn trẻ sẽ trở thành kẻ lừa lọc khi về già; và một đứa trẻ gian xảo sẽ chỉ càng mưu mô xảo quyệt hơn khi nó lớn lên.

Có một sự thật hiển nhiên là càng có ít việc để làm, người ta lại càng ít tìm thấy thời gian để làm việc đó. Người ta ngáp dài, người ta trì hoãn, tự nhủ rằng mình có thể làm bất cứ lúc nào, và rồi rút cuộc chẳng bao giờ làm cả. Ngược lại, những ai trăm công nghìn việc buộc phải bắt tay vào làm ngay; và thế là họ luôn tìm đủ thời gian để hoàn thành mọi thứ.

Hãy mang học thức của con như mang một chiếc đồng hồ bỏ túi ở trong ngăn thầm kín. Đừng lôi nó ra chỉ để khoe khoang rằng con có một chiếc. Nếu có ai hỏi giờ, hãy nói cho họ biết; nhưng đừng rêu rao nó từng giờ một cách vô duyên như một người gác đêm.

Trí tuệ là chốn nương náu và bóng mát an yên, cần thiết cho chúng ta khi tuổi xế chiều; và nếu chúng ta không gieo mầm hạt giống ấy khi còn trẻ, nó sẽ chẳng thể cho ta bóng mát lúc ta già.

Ta nhận ra từ chính trải nghiệm của mình rằng tâm trí và cơ thể còn hơn cả một cặp vợ chồng, bởi chúng gắn kết với nhau vô cùng mật thiết; khi một bên chịu tổn thương, bên kia sẽ lập tức đồng cảm và đau đớn cùng.

Một người đàn ông dù có tài năng xuất chúng và học vấn uyên thâm đến đâu, nếu không thấu hiểu sự đời bằng chính trải nghiệm và sự quan sát của bản thân, sẽ trở nên vô cùng lập dị và không được chào đón ở những nơi đông người. Anh ta có thể nói những điều rất hay; nhưng chúng lại có thể quá lạc lõng, sai thời điểm hoặc không đúng đối tượng, đến mức thà rằng anh ta im lặng thì hơn.

Để thấu hiểu được nội tâm của người khác, hãy soi chiếu chính lòng mình; bởi con người nhìn chung rất giống nhau. Dù người này có đam mê này, người kia có tham vọng khác, nhưng cách thức vận hành của chúng đều tương tự. Những gì làm con bận lòng hay chán ghét, làm con hài lòng hay tổn thương, thì cũng sẽ làm người khác bận lòng, chán ghét, hài lòng hay tổn thương y như vậy.

Gia giáo và sự lịch thiệp của chính con là tấm khiên bảo vệ tốt nhất trước sự thô lỗ của người đời.

Một tâm trí yếu ớt giống như một chiếc kính hiển vi: nó phóng đại những điều vụn vặt, nhưng lại chẳng thể chứa đựng nổi những điều vĩ đại.

Giá trị đích thực của bất kỳ điều gì không thể bị che giấu lâu dài; nó sẽ được khai phá, và không gì có thể làm giảm giá trị của nó ngoại trừ việc chính người đó tự đem nó ra khoe mẽ. Nó có thể không luôn được đền đáp xứng đáng như nó nên thế, nhưng nó sẽ luôn được người đời công nhận.

Sự lịch thiệp chân chính là sự tự nhiên và tự do tự tại. Nó đơn giản là đối xử với người khác theo đúng cách mà con muốn mình được đối xử.

Nếu một kẻ ngốc biết một bí mật, hắn sẽ nói ra vì hắn là kẻ ngốc; nếu một kẻ gian xảo biết một bí mật, hắn sẽ nói ra bất cứ khi nào điều đó mang lại lợi ích cho hắn. Nhưng phụ nữ và những người trẻ tuổi thường rất dễ để lộ bí mật chỉ vì lòng kiêu hãnh hão huyền rằng mình đã được tin tưởng. Hãy cố gắng đừng tin ai trong số họ bất cứ khi nào con có thể.

Những tài năng lớn như danh dự, đức hạnh và học vấn thường nằm ngoài tầm hiểu biết của số đông trên thế giới này — những người không sở hữu chúng và cũng chẳng thể đánh giá chúng một cách đúng đắn ở người khác. Nhưng tất cả mọi người đều có thể đánh giá được những tài năng nhỏ hơn, chẳng hạn như sự nhã nhặn, lòng mến khách, cùng một phong thái và cách ứng xử dễ mến, bởi họ cảm nhận được trực tiếp những hiệu ứng tốt đẹp mà chúng mang lại.

Sự im lặng và kín kẽ ngầm biểu thị một sức mạnh tiềm tàng. Những gì một vài người suy nghĩ trong đầu đôi khi còn có sức nặng hơn cả những gì kẻ khác thốt ra lời.

Con có thể đón nhận nhiều năm mới trong đời, nhưng con không thể có được những năm tháng hạnh phúc nếu không sống một cuộc đời xứng đáng. Đó là điều mà chỉ có đức hạnh, danh dự và tri thức mới có thể mang lại và tạo ra cho con.